بورس قله زد و برگشت؛ پول مکث کرد

بورس تهران هفته سوم شهریور را با رشد ۹٫۵۱ درصدی شاخص کل و ورود نزدیک به ۱۶ هزار میلیارد تومان پول حقیقی به پایان رساند؛ اما افزایش معاملات و خروج سرمایه در آخرین روز، از تغییر رفتار خریداران در ارتفاع بالاتر از ۷ میلیون واحد خبر داد.
ازار سهام در پنج روز معاملاتی ۱۴ تا ۱۸ شهریور ۱۴۰۵، هفته‌ای صعودی را تجربه کرد. شاخص کل از محدوده ۶٫۵ میلیون واحد در پایان هفته قبل به بیش از ۷٫۱۲ میلیون واحد رسید و شاخص هم‌وزن نیز نزدیک به ۸ درصد افزایش یافت.همراهی این دو نماگر نشان داد رشد بازار دامنه نسبتاً گسترده‌ای داشته، هرچند شرکت‌های بزرگ سهم بیشتری در پیشروی بورس ایفا کردند.با این حال، مسیر نقدینگی در طول هفته یکسان نبود. دوشنبه، بیشترین ورود پول حقیقی با کمترین ارزش معاملات خرد همراه شد؛ چهارشنبه، معاملات خرد به بالاترین سطح هفته رسید، اما جریان پول حقیقی منفی شد. همین تفاوت، موضوع اصلی ارزیابی هفته گذشته است؛ بازار همچنان صعود کرد، ولی در پایان هفته، قدرت خرید جای خود را به تعادل شکننده‌تری میان خریداران و فروشندگان داد.

پیشتازی بزرگان در صعود شاخص‌ها

شاخص کل در پایان شنبه به ۶ میلیون و ۶۰۱ هزار و ۲۸۶ واحد رسید؛ یکشنبه در ارتفاع ۶ میلیون و ۷۲۳ هزار و ۵۷۱ واحد قرار گرفت و دوشنبه تا ۶ میلیون و ۹۰۷ هزار و ۶۱۷ واحد پیش رفت. سه‌شنبه، عبور از مرز ۷ میلیون واحد با ثبت رقم ۷ میلیون و ۷۴ هزار و ۹۴۵ واحد همراه شد و چهارشنبه نیز شاخص در سطح ۷ میلیون و ۱۲۲ هزار و ۲۷۲ واحد ایستاد.شاخص هم‌وزن در همین روزها به‌ترتیب یک میلیون و ۸۲۱ هزار و ۸۸۷، یک میلیون و ۸۵۴ هزار و ۴۴۸، یک میلیون و ۹۰۲ هزار و ۴۵۴، یک میلیون و ۹۳۶ هزار و ۶۴۴ و یک میلیون و ۹۴۲ هزار و ۳۱۹ واحد را ثبت کرد.بر مبنای رقم پایان هفته قبل، شاخص کل حدود ۶۱۸ هزار و ۲۶۲ واحد و هم‌وزن حدود ۱۴۳ هزار و ۵۶۲ واحد افزایش یافتند؛ معادل بازدهی ۹٫۵۱ و ۷٫۹۸ درصد.فاصله ۱٫۵۳ واحد درصدی بازده دو شاخص، برتری نسبی شرکت‌های بزرگ را نشان می‌دهد؛ نه غیبت شرکت‌های کوچک از صعود. این فاصله در پایان هفته محسوس‌تر شد؛ رشد روزانه شاخص کل چهارشنبه ۰٫۶۷ درصد و هم‌وزن حدود ۰٫۲۹ درصد بود. در نتیجه، هرچند جهت حرکت هر دو مثبت باقی ماند، شتاب تقاضا در بخش‌های مختلف بازار یکسان نبود.

گردش ۲۰۰ همتی در معاملات خرد

ارزش کل معاملات طی هفته به ۷۴۸ هزار و ۶۴۸ میلیارد تومان رسید. سهم معاملات خرد سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی از این رقم، ۱۹۹ هزار و ۷۲۳ میلیارد تومان بود؛ یعنی ۲۶٫۶۸ درصد. میانگین روزانه معاملات خرد نیز حدود ۳۹ هزار و ۹۴۵ میلیارد تومان محاسبه می‌شود.ارزش معاملات خرد از ۴۳ هزار و ۱۲۷ میلیارد تومان شنبه به ۳۷ هزار و ۴۳۳ میلیارد تومان یکشنبه و ۲۵ هزار و ۹۱۸ میلیارد تومان دوشنبه کاهش یافت؛ سپس سه‌شنبه به ۴۴ هزار و ۵۹۱ میلیارد تومان و چهارشنبه به ۴۸ هزار و ۶۵۴ میلیارد تومان رسید. در مقابل، ارزش کل معاملات دوشنبه با ثبت ۲۱۱ هزار و ۱۷۹ میلیارد تومان، بیشترین مقدار هفته را داشت. بنابراین رشد معاملات کل آن روز را نمی‌توان به رونق دادوستد خرد سهام نسبت داد؛ سهم معاملات خرد از کل، فقط حدود ۱۲٫۲۷ درصد بود.افزایش معاملات خرد چهارشنبه، نزدیک به ۸۸ درصد نسبت به دوشنبه، نشان‌دهنده افزایش دادوستد بود؛ اما همراهی آن با خروج پول حقیقی، تفسیر این افزایش را تغییر می‌دهد. معاملات بالا می‌تواند هم بیانگر جذب عرضه‌ها باشد و هم افزایش تمایل به فروش.

ورود ۱۶ همت پول با پایان متفاوت چهارشنبه

خالص ورود پول حقیقی به سهام، حق‌تقدم و صندوق‌های سهامی در چهار روز نخست به‌ترتیب یک هزار و ۹۶۴، سه هزار و ۳۸۴، هفت هزار و ۵۸۲ و چهار هزار و ۹۴ میلیارد تومان بود. چهارشنبه یک هزار و ۲۶ میلیارد تومان خروج ثبت شد و خالص ورود هفتگی به ۱۵ هزار و ۹۹۸ میلیارد تومان رسید. در تفکیک اندازه نمادها نیز پنج هزار و ۶۷۰ میلیارد تومان جذب نمادهای زیر ۴۰ هزار میلیارد تومان ارزش بازار و ۱۰ هزار و ۳۲۸ میلیارد تومان جذب نمادهای بزرگ‌تر شد؛ حدود ۶۴٫۶ درصد خالص ورود هفتگی به گروه دوم اختصاص یافت.سرانه خرید از ۹۲٫۴ میلیون تومان شنبه به ۱۰۵٫۳ میلیون یکشنبه و ۱۲۱٫۳ میلیون دوشنبه رسید؛ سپس به ۱۰۷٫۲ میلیون سه‌شنبه و ۸۱٫۱ میلیون تومان چهارشنبه کاهش یافت.سرانه فروش در همین روزها ۶۵٫۲، ۵۸٫۹، ۵۲٫۸، ۷۱٫۹ و ۷۹٫۸ میلیون تومان بود. نسبت این دو سرانه از ۱٫۴۲ برابر شنبه به ۲٫۳۰ برابر دوشنبه رسید، اما چهارشنبه تقریباً برابر شد. میانگین ساده روزانه سرانه خرید و فروش نیز به‌ترتیب ۱۰۱٫۴۶ و ۶۵٫۷۲ میلیون تومان بود.صندوق‌های درآمد ثابت نیز در مجموع با پنج هزار و ۵۷۳ میلیارد تومان خروج پول حقیقی مواجه شدند. با این حال، نمی‌توان تمام این خروج را انتقال مستقیم به سهام دانست؛ چهارشنبه هم سهام و هم درآمد ثابت خروج پول داشتند.

آزمون تکنیکال در محدوده ۷ میلیون

توالی ارقام پایانی بالاتر در هر پنج جلسه، روند کوتاه‌مدت صعودی شاخص کل را تأیید می‌کند. با این حال، شاخص چهارشنبه از بیشترین مقدار روزانه، حدود ۷ میلیون و ۱۳۷ هزار واحد، عقب نشست و پایین‌تر بسته شد.بنابراین محدوده ۷٫۱۳ تا ۷٫۱۴ میلیون واحد نخستین ناحیه قابل رصد برای عبور مجدد است؛ عبور پایدار از آن می‌تواند نشانه حفظ قدرت روند باشد.در سمت پایین، محدوده ۷٫۰۷ تا ۷٫۰۹ میلیون واحد، با توجه به پایان سه‌شنبه و کمترین مقدار چهارشنبه، ناحیه اولیه بررسی واکنش تقاضاست. پایین‌تر از آن، مرز روانی ۷ میلیون و سپس محدوده ۶٫۹۱ میلیون واحد اهمیت دارند. این سطوح، محدوده‌های مشاهده‌شده و احتمالی‌اند و هنوز سابقه کافی برای معرفی آن‌ها به‌عنوان حمایت‌های تثبیت‌شده وجود ندارد.برای هم‌وزن، محدوده ۱٫۹۴۴ تا ۱٫۹۴۶ میلیون واحد، نزدیک سقف‌های روزانه دو جلسه پایانی، و محدوده ۱٫۹۳۳ تا ۱٫۹۳۷ میلیون واحد در سمت پایین قابل توجه است.

قیمت‌ها در انتظار تأیید سودآوری

آمار معاملات، استقبال سرمایه‌گذاران را نشان می‌دهد، اما به‌تنهایی اثبات‌کننده بهبود سود شرکت‌ها نیست. برای ارزیابی بنیادی این صعود باید مشخص شود رشد قیمت سهام تا چه اندازه با افزایش سود مورد انتظار همراه بوده است.اگر قیمت‌ها سریع‌تر از سودآوری رشد کنند، نسبت‌های ارزش‌گذاری افزایش می‌یابد و ادامه صعود به انتظارات خوش‌بینانه‌تری وابسته می‌شود.نرخ ارز مؤثر بر فروش شرکت، مقدار تولید، حاشیه سود و هزینه تأمین مالی، متغیرهای اصلی این بررسی هستند. افزایش نرخ فروش زمانی به سود بیشتر تبدیل می‌شود که رشد هزینه مواد اولیه، انرژی و سرمایه در گردش آن را خنثی نکند.از سوی دیگر، رشد درآمد اسمی همراه با افت مقدار فروش، با توسعه واقعی فعالیت شرکت تفاوت دارد.نتیجه بنیادی قابل دفاع این است که پس از چنین رشد سریعی، گزارش‌های تولید و فروش و کیفیت جریان نقد شرکت‌ها باید پشتوانه قیمت‌های تازه را روشن کنند.

از جسارت خریداران تا احتیاط در قله

دوشنبه نقطه اوج برتری خریداران حقیقی بود. سهم حقیقی‌ها از خرید ۷۷ درصد و از فروش ۴۸ درصد گزارش شده؛ به این معنا که حقوقی‌ها در سمت فروش سهم مهمی داشتند و حقیقی‌ها خریدار خالص بودند. همراهی این وضعیت با افزایش نسبت سرانه خرید به فروش، تصویری از تقاضای قوی‌تر ارائه می‌کند؛ هرچند برای نسبت‌دادن کاهش معاملات به قفل‌شدن صف‌ها، اطلاعات صف‌های خرید لازم است.چهارشنبه این آرایش تغییر کرد. سهم حقیقی‌ها از خرید به ۷۲ درصد رسید، در حالی که سهم آن‌ها از فروش ۷۴ درصد بود. همزمان، سرانه خرید افت کرد و سرانه فروش بالا رفت.این ترکیب با افزایش احتیاط و احتمال شناسایی سود سازگار است، اما انگیزه دقیق فروشندگان از داده‌های تجمیعی قابل استخراج نیست.در نتیجه، پایان هفته را می‌توان مرحله آزمون تقاضا دانست. مثبت‌ماندن شاخص نشان داد عرضه‌ها هنوز نتوانسته‌اند جهت عمومی بازار را برگردانند؛ نزدیک‌شدن سرانه‌ها و منفی‌شدن جریان پول نیز نشان داد قدرت خریداران به اندازه میانه هفته باقی نمانده است.

رونق بورس باید به تأمین مالی تولید برسد

مجتبی دانشی، کارشناس بازار سرمایه در گفت‌وگو با خبرنگار اقتصادی فارس در پاسخ به این پرسش که رونق معاملات چگونه می‌تواند به شرکت‌ها کمک کند، گفت: گردش پول در بازار ثانویه مستقیماً وارد حساب شرکت نمی‌شود. برای تبدیل رونق بورس به سرمایه‌گذاری، باید مسیر تأمین مالی بنگاه‌ها فعال باشد. افزایش سرمایه نقدیِ دارای برنامه روشن می‌تواند منابع را به توسعه ظرفیت یا اصلاح ساختار مالی منتقل کند؛ مشروط به اینکه مصرف منابع و زمان نتیجه‌دادن پروژه قابل ارزیابی باشد.وی درباره نحوه عرضه سهام در دوره افزایش تقاضا توضیح می‌دهد: زمان‌بندی و اندازه عرضه‌ها اهمیت دارد. عرضه برنامه‌ریزی‌شده می‌تواند دسترسی خریداران به سهام را بهتر کند، اما عرضه‌های بزرگ و ناگهانی ممکن است تعادل معاملات را بر هم بزند. لازم است عرضه‌کنندگان عمده ظرفیت جذب بازار را در نظر بگیرند و برنامه خود را تا حد امکان شفاف کنند.این کارشناس درباره مسئولیت شرکت‌ها در برابر سهامداران تازه‌وارد می‌افزاید: رونق بازار باید با ارتقای کیفیت افشا همراه شود. شرکت‌ها لازم است درباره مطالبات، تعهدات، معاملات با اشخاص وابسته و پیشرفت پروژه‌ها توضیح قابل فهم بدهند. ورود سرمایه‌گذار جدید زمانی به رابطه‌ای پایدار با بازار تبدیل می‌شود که امکان پیگیری عملکرد مدیران و مقایسه وعده‌ها با نتایج وجود داشته باشد.

ادامه صعود به حفظ کیفیت تقاضا وابسته است

حاصل هفته سوم شهریور، رشد همزمان شاخص‌ها، نزدیک به ۲۰۰ هزار میلیارد تومان معاملات خرد و خالص ورود حدود ۱۶ هزار میلیارد تومان سرمایه حقیقی بود. برتری بازده شاخص کل و سهم بیشتر نمادهای بزرگ از جذب پول، نشان داد رهبری صعود بیشتر در اختیار این بخش از بازار قرار داشت، هرچند هم‌وزن نیز بازده قابل توجهی ثبت کرد.با این حال، چهارشنبه تصویری محتاطانه‌تر ساخت؛ معاملات بیشتر شد، قدرت نسبی خرید کاهش یافت و جریان پول حقیقی منفی شد. ادامه صعود به توان جذب عرضه‌ها و بازگشت تقاضای مؤثر وابسته است. اگر خروج پول تکرار شود و سرانه‌ها به سود فروشندگان تغییر کند، احتمال استراحت یا اصلاح بیشتر می‌شود؛ اگر تقاضا دوباره تقویت شود، بازار می‌تواند سطوح تازه را حفظ کند.