۲۰ سال انتظار برای یک مسیر حیاتی در روزهای جنگ

خط ریلی شلمچه-بصره یکی از پروژه‌های ریلی مهم کشور است که اهمیت آن پس از اعمال محاصره دریایی از سوی آمریکا دوچندان شده که علاوه‌بر تامین کالاهای موردنیاز، می‌تواند درآمدهای ارزی برای کشور به ارمغان بیاورد.
جنگ تحمیلی سوم در نهم اسفند سال گذشته با شهادت رهبر انقلاب آغاز شد. سران رژیم جنایتکار آمریکا و هم‌پیمانان منطقه‌ای آن، گمان می‌کردند با شهادت فرمانده کل قوا و رده‌های اصلی فرماندهان نظامی، جمهور اسلامی ایران در مدت چند روز فرو بپاشد. در عمل اما در دوره چهل‌روزه جنگ، با پایمردی مردم و نیروهای مسلح، ایران ضربه سختی بر پیکره هژمونی نظامی و اقتصادی آمریکا وارد کرد؛ تا جایی که با درخواست سران آمریکا، مذاکراتی با میانجیگری پاکستان در اسلام‌آباد برگزار شد. پس از اتمام بی‌نتیجه دور اول مذاکرات اسلام‌آباد، دولت آمریکا محاصره دریایی علیه کشتی‌هایی که به بنادر ایران وارد یا از آن خارج می‌شدند را آغاز کرد. این اقدام که با هدف ایجاد فشار به مردم و تسلیم در برابر خواسته‌های آمریکا صورت گرفت، سبب ایجاد اختلال در تجارت خارجی ایران شده است.نکته‌ای بسیار مهم که محاصره دریایی بر همگان اثبات کرد، اهمیت اتصالات ریلی با همسایگان بود؛ چرا که از همان آغاز محاصره، وجود زیرساخت‌های ریلی در شرق کشور، توانست بخشی از تجارت ضروری کشور با شرق آسیا را پوشش دهد و کشور در آن شرایط حساس با کمبود کالا مواجه نشود. البته شایان ذکر است که حمل و نقل ریلی جایگزین حمل و نقل دریایی نیست و فقط می‌تواند بخشی از صادرات و واردات ایران را به دوش بکشد. تنها راه حل بازگرداندن تجارت نفتی و غیرنفتی کشور به شرایط عادی، شکستن محاصره دشمن آمریکایی است.
در این میان، بعضی از پروژه‌های ریلی مشترک با همسایگان، سالیان سال در انتظار تکمیل و بهره‌برداری هستند که یکی از مهم‌ترین آن‌ها خط ریلی شلمچه-بصره است. این خط ریلی که بیش از ۲۰ سال از طرح اولیه آن می‌گذرد، پروژه‌ای مشترک با عراق است که می‌تواند علاوه بر انتقال کالا و مسافر بین دو کشور، سبب رونق گردشگری و تجارت دوجانبه ایران و عراق شود. طبق اظهارات مسئولان وزارت راه و شهرسازی، قرار بود این خط ریلی اربعین ۱۴۰۵ به بهره‌برداری برسد اما در حال حاضر، فقط مین‌روبی آن به‌طور کامل انجام شده است. ساخت پل بازشو ۸۰۰ متری به عنوان مهم‌ترین تعهد ایران، هنوز کامل نشده و ساخت ۳۳ کیلومتر خط ریلی که تعهد عراق بوده نیز هنوز آغاز نشده است. تکمیل هرچه سریع‌تر این پروژه باتوجه به شرایط حساس کشور ضروری است؛ چرا که این خط ریلی می‌تواند در دوره محاصره و کاهش درآمدهای ارزی به رونق گردشگری خارجی به کشور کمک شایانی کند. همچنین با ایجاد این خط ریلی انتقال کالا به عراق نیز برای تولیدکننده ایرانی به‌صرفه‌تر شده و زمینه رونق صادرات فراهم خواهد آمد. همچنین باتوجه به رشد نسبی کشاورزی در سال جاری، می‌توان مازاد نیاز کشور را از طریق خطوط ریلی سراسری کشور به عراق با بازار بزرگ ۴۰ میلیون نفری انتقال داد. به علاوه درصورت راه‌اندازی این خط ریلی، عراق نیز می‌تواند بخشی از تجارت اعم از صادرات و واردات خود را از طریق این خط ریلی انجام دهد و از این مسیر نیز درآمدهای ترانزیتی نصیب ایران شود.
راه‌آهن شلمچه–بصره با اتصال ریلی ایران و عراق، می‌تواند فراتر از جابه‌جایی زائران، به توسعه تجارت دوجانبه و ترانزیت منطقه‌ای کمک کند. با توجه به هدف‌گذاری تجارت سالانه ۲۰ میلیارد دلاری دو کشور و جمعیت حدود ۴۰ میلیون نفری عراق، این مسیر ظرفیت افزایش صادرات ایران، انتقال کالا و کسب درآمدهای ترانزیتی را دارد. همچنین، اتصال به شبکه ریلی عراق می‌تواند پیوند ایران با بازارهای غرب آسیا و کریدورهای بین‌المللی شرق–غرب را تقویت کند.